Screenshot
Parimi themelor është se Kushtetuta është normë detyruese. Në sistemin kushtetues të Kosovës, Kushtetuta është norma më e lartë juridike. Të gjitha institucionet janë të detyruara ta zbatojnë atë.
Interpretimi përfundimtar i saj i takon Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, por institucionet duhet të veprojnë menjëherë kur norma është e qartë.
Neni 86 ka pasojë automatike të moszgjedhjes së Presidentit. Neni 86 paragrafi 6 përcakton qartë:
Nëse në votimin e tretë asnjëri kandidat nuk zgjidhet President, shpërndahet Kuvendi dhe shpallen zgjedhjet e reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh.
Ky formulim ka tre karakteristika juridike.
E para është normë imperative (detyruese). Nuk përdor formulimin “mund të shpërndahet” por “shpërndahet”.
Pra, nuk është kompetencë diskrecionale, është detyrim kushtetues. E dyta, është pasojë automatike. Moszgjedhja e presidentit prodhon automatikisht, shpërndarjen e Kuvendit, shpalljen e zgjedhjeve.
Dhe e treta, është mekanizëm anti-bllokadë. Hartuesit e Kushtetutës e kanë vendosur këtë rregull për të parandaluar, bllokadën politike, manipulimin me mungesë kuorumi, zvarritjen e procesit.
Vjen rrjedhshëm pyetja, cili është roli i Presidentes në këtë situatë?
Presidentja nuk e shpërndan Kuvendin sipas dëshirës së saj.
Ajo vetëm formalizon një pasojë që tashmë është prodhuar nga Kushtetuta.
Dekreti është akt deklarativ, jo krijues.
Pra, Kushtetuta prodhon pasojën dhe Presidentja e shpall dhe e zbaton atë.
Sipas dispozitave të Kushtetutës që rregullojnë shpërndarjen e Kuvendit, Kuvendi shpërndahet edhe kur nuk zgjidhet Presidenti brenda afatit kushtetues.
Kjo tregon se Kushtetuta e parasheh qartë zgjedhjen e Presidentit si kusht për vazhdimin e mandatit të Kuvendit.
Në momentin që ky kusht nuk plotësohet, Kuvendi humb legjitimitetin për të vazhduar mandatin.
Në metodën juridike përdoret interpretimi sistematik.
Kjo do të thotë që nenet nuk lexohen të ndara, por në lidhje me njëra-tjetrën.
Në këtë rast lidhen procedura e zgjedhjes së Presidentit, rregullat për funksionimin e Kuvendit dhe mekanizmat kundër krizave institucionale.
Nga ky interpretim rezulton se Kushtetuta nuk lejon vakuum institucional.
Në këtë kontekst duhet parë roli i institucioneve.
E para, Kuvendi është organi që zgjedh Presidentin.
E dyta, Presidenti është institucioni që garanton funksionimin kushtetues të shtetit.
Kur Kuvendi dështon të zgjedhë Presidentin, sistemi kushtetues konsideron se është krijuar bllokadë institucionale.
Zgjidhja kushtetuese është kthimi i sovranitetit te qytetarët përmes zgjedhjeve.
Kjo është logjika e shpërndarjes së Kuvendit.
Edhe në raste të mëparshme, procedura e zgjedhjes së Presidentit është trajtuar si normë strikte.
P.sh. në rastin e zgjedhjes së presidentit në vitin 2011, (rasti i Behxhet Pacollit), Gjykata Kushtetuese e Kosovës konstatoi shkelje të nenit 86 kur procedura nuk u respektua.
Kjo tregon se neni 86 interpretohet rigorozisht
dhe devijimet nga procedura konsiderohen shkelje kushtetuese.
Pse argumenti i Vetëvendosjes është juridikisht i dobët?
Pretendimi se shpërndarja është antikushtetuese ka disa probleme.
E para, e trajton shpërndarjen si vendim politik por që në fakt është pasojë kushtetuese automatike.
E dyta, e injoron formulimin imperativ të nenit 86. Fjala “shpërndahet” nuk le hapësirë për interpretim diskrecional. Do të krijonte krizë kushtetuese. Në interpretimin juridik, pika e parë është teksti i normës.
Neni 86 përdor formulimin “shpërndahet Kuvendi” e jo “mund të shpërndahet Kuvendi”.
Në terminologjinë juridike kjo nënkupton, normë imperative, jo kompetencë diskrecionale.
Nëse Kuvendi nuk do të shpërndahej, do të vazhdonte një parlament që nuk ka përmbushur një detyrim kushtetues. Kjo do të ishte më problematike juridikisht.
Në demokracitë parlamentare ekziston një rregull i përgjithshëm, kur parlamenti nuk mund të prodhojë institucionet kryesore të shtetit,
populli vendos përmes zgjedhjeve.
Prandaj shpërndarja e Kuvendit është, mekanizëm demokratik dhe jo krizë.
Qëllimi i nenit 86 është të parandalojë bllokadën politike, të pamundësojë zvarritjen e pafund të procesit, të ruajë funksionalitetin e shtetit.
Nëse Kuvendi nuk shpërndahet pas dështimit për të zgjedhur Presidentin, atëherë qëllimi i kësaj dispozite do të bëhej i pavlefshëm,dhe do të krijohej precedent për bllokada të pafundme.
Prandaj interpretimi që lejon vazhdimin e mandatit të Kuvendit pa zgjedhur Presidentin do të ishte kundër logjikës së Kushtetutës.
Pra si përfundim juridik, dekreti i Presidentes për shpërndarjen e Kuvendit është në përputhje me Kushtetuta e Republikës së Kosovës, në përputhje me nenin 86, në përputhje me logjikën e sistemit kushtetues dhe një akt formal për zbatimin e një pasoje të paraparë nga Kushtetuta.
Prandaj juridikisht, Presidentja nuk e ka krijuar krizën. Ajo ka zbatuar mekanizmin kushtetues për ta zgjidhur atë.
About the Author
